LUẬN CHI CÁN

 Long có Chi trong Cán, mạch có Cán trong Chi. Cán Long là từ trên đỉnh Tổ sơn mà đi xuống, sơn cũng giống như đỉnh đầu và sống mũi người. Cư ở trung ương mà tiến về phía trước, phân chi thì giống như chân tay ở hai bên, từ hai bên hộ tống, hai dòng thủy lưu cứ kèm đến tận cùng thành Cán. Lực lượng kết địa của nó nặng nề dị thường. Chi là bàng phân của Cán, một bên nhẹ một bên nặng, thì lấy thủy lưu một bên làm Chi, lực lượng kết địa của nó tương đối nhẹ.

Thế nào là Chi trong Cán? Là Thủy lưu lớn chỉ thu nhận thủy lưu một bên, lúc phân lúc hợp, đến chỗ quá mạch tạo nên một sa trướng, bên dưới sa trướng, thủy lưu với sơn giới cũng nằm ngang trước huyệt vị, mà sa trướng ở hai bên đều hộ vệ thủy lưu tiến vào cục thế, giao hội tại trước huyệt vị, giống như ngón tay giữa trên bàn tay con người, là Chi ở trong Cán. Chính Cán giống như ruột của gốc cây, chi Cán thì giống như ruột của cành cây. Hai đại lưu thủy của đại cán đều tụ hợp ở chỗ tận cùng. Tình huống hội tụ chúng sa và chúng thủy gọi là đại tụ. Chi trong Chi thì giống như trên một bàn tay có ngón lớn ngón nhỏ. Lực lượng của nó yếu nhất, phát mạch cũng không lâu bền. Thủy lưu một bên tiến đến trước Minh Đường, là một chủ một khách, hữu tình thì là tiểu kết. Đây chỉ là đại cương, chủ yếu còn tùy thuộc vào từng người. Cổ thư viết:

“Có Long vận hành từ hai bên mà quy về đường chính. Có Lon vận hành từ giữa ra hai bên”.

Trương Tử Vi luận đến cành cây ngô đồng, cho rằng nó là sa trướng từ giữa xuyên ra, chủ Cán từ giữa phân ra hai bên; còn cành cây dương liễu thì chủ Cán hoàn toàn nghiêng về một bên. Cành cây thược dược một tiết từ bên tả chìa ra, lại mộ tiết từ bên tả chĩa xuống, một tiết từ bên hữu chìa ra, lại một tiết từ bên hữu chĩa xuống. Đó cũng là cách vận hành quen thuộc của Long mạch. Do đó chủ cán cũng có khi lệch sang một bên, nhưng có thủy lưu lớn nhỏ ngăn lại, khiến cả hai bên đều chỉnh tề. Cho nên sơn mạch vận hành thường có thủy lưu tương tùy (cùng đi theo).

Sưu tầm - Tôn sư Phong thủy Triệu tiên sinh

(Còn nữa)